Singapur, vatandaşlarını sosyal medyadan uzaklaştırıp yeniden kitaba yöneltmek için ilginç bir yola başvurdu. Ülkenin Ulusal Kütüphane Kurulu (NLB) tarafından hazırlanan Singapur kitap okuma programı ReadSG, 6 Eylül 2026 itibarıyla okuyan herkese küçük de olsa para ödemeye başladı. Programın arkasındaki fikir, özellikle ekranda sonsuz kaydırma alışkanlığına karşı okumayı ölçülebilir ve ödüllendirilen bir günlük rutine dönüştürmek.
Singapur kitap okuma programı ReadSG nasıl işliyor?
Sistem oyunlaştırma mantığıyla kurulmuş durumda. Katılımcılar okuma seanslarını hükümetin internet sitesine kaydediyor. En az 15 dakika süren her seans 20 sanal jeton kazandırıyor ve günde yalnızca bir seans hesaba katılıyor. 1.000 jeton biriktiren kişi 1 Singapur doları alıyor, yani tek bir doları hak etmek için 50 gün boyunca her gün okumak gerekiyor.
Ödülün sembolik olduğu açık, ancak NLB meseleye para üzerinden bakmıyor. The Guardian gazetesinin aktardığına göre kurum, bu oyunlaştırma stratejisinin Singapurluların odaklanma, eleştirel düşünme ve hayal gücü becerilerini geliştirmesini umuyor. Kazanılan paranın kişisel harçlık olarak alınması da zorunlu değil. Paralel bir uygulama sayesinde okurlar biriktirdikleri tutarı seçili hayır kurumlarına bağışlayabiliyor.
Beş yıllık pilot uygulama ve 150 bin okur hedefi
ReadSG beş yıl sürecek bir pilot uygulama olarak planlandı. Singapur, Eylül 2027’ye kadar 150 bin kişiyi bu okuma meydan okumasına dahil etmeyi hedefliyor. Ülke daha önce sağlıklı beslenme ve egzersiz için de benzer teşvik programları uygulamış ve bunlardan olumlu sonuç almıştı. NLB yöneticileri de yeni programı, Japonya’dan çıkıp akıllı saatler aracılığıyla bütün dünyaya yayılan günde 10 bin adım hedefine benzetiyor.
Para karşılığında okuma alışkanlığı kazandırmak mümkün mü?
Sosyal bilimciler bu soruda ikiye bölünmüş görünüyor. Araştırmalar, kısa vadeli ve özellikle düşük tutarlı ödüllerin kalıcı bir alışkanlık yaratmakta çoğu zaman yetersiz kaldığını gösteriyor. Öte yandan jeton biriktirmenin verdiği küçük tatmin, sosyal medyanın sağladığı anlık ödül hissinin yerini tutabilirse program en azından ekran başında geçen süreyi azaltabilir.
Pennsylvania Üniversitesi Wharton İşletme Okulu’ndan davranış bilimci Katy Milkman, The Guardian‘a yaptığı değerlendirmede programın özellikle okumayı bırakmış ya da seyrek okuyan kişiler için işe yarayabileceğini söyledi. Milkman’a göre zaten okumaya içten istekli olan biri için bu teşvik, biraz daha fazla okumasını sağlayacak son itici güç olabilir.
Türkçe okuru için neden ilginç bir deney?
Okuma alışkanlığı Türkiye’de de yıllardır tartışılan, kitap fuarlarından okul kampanyalarına kadar sık sık gündeme gelen bir konu. Singapur deneyini ilginç kılan şey, okumayı bir görev ya da erdem olarak sunmak yerine adım saymak gibi gündelik ve ölçülebilir bir alışkanlık olarak konumlandırması. Programın sonuçları önümüzdeki yıllarda netleştiğinde, benzer modellerin başka ülkelerde denenip denenmeyeceği de belli olacak.
Kaynak: Brittany Allen, “Singapore is paying its citizens to read. (But will it work?)”, Literary Hub, 22 Eylül 2026. Ayrıca bkz. The Guardian’ın konuyla ilgili haberi.
