Okuma deneyimi, yapay zekânın kitabın tam da içine yerleştiği yeni bir döneme giriyor: Google Play Books, “Book Insights” adını verdiği üretici yapay zekâ özelliğini kullanıma sunarken ikinci el kitap devi ThriftBooks ise düşen okuma oranlarına karşı geniş çaplı bir kampanya başlattı. İki gelişme birlikte okunduğunda, kitap dünyasının aynı anda hem yapay zekâyı kucakladığını hem de “daha çok okuma” çağrısı yaptığını gösteriyor.
Kitabın içindeki sohbet botu: Book Insights
Google Play Books’un yeni özelliği, bir tür kitap içi sohbet botu ya da şirketin deyimiyle “okuma yol arkadaşı” olarak çalışıyor. Gemini ile geliştirilen sistem, okuduğunuz bölümleri özetleyebiliyor, kafa karıştırıcı pasajları sadeleştirip açıklayabiliyor ve metin hakkındaki spesifik sorulara yanıt verebiliyor. Yani okur, anlamadığı bir yeri geri dönüp tekrar okumak yerine doğrudan yapay zekâya sorabiliyor.
Ne zaman, hangi kitaplarda kullanılabilir olacak?
Özellik 6 Temmuz’dan itibaren çoğu İngilizce kitapta otomatik olarak devreye girdi bile. Diğer dillerdeki kitaplar için desteğin ise ilerleyen dönemde geleceği belirtiliyor. Kullanıcılar isterlerse özelliği devre dışı bırakabiliyor. Otomatik açılma kararı, yapay zekânın okuma deneyimine ne ölçüde dahil edilmesi gerektiği tartışmasını da yeniden alevlendiriyor: Kolaylık mı, yoksa okurun metinle kurduğu doğrudan bağın zayıflaması mı?
ThriftBooks’tan “500 Milyar Sayfa” çağrısı
Aynı günlerde ThriftBooks, okuma alışkanlığındaki düşüşe dikkat çeken bir kampanya başlattı. Şirketin paylaştığı veriye göre Amerikalılar on yıl önce yılda yaklaşık 500 milyar sayfa okurken, bugün bu rakam 200 milyar sayfa daha az. “500 Milyar Sayfa Meydan Okuması” herkesin kendi hızında biraz daha fazla okuyarak bu toplu hedefe ulaşmasını amaçlıyor. Katılımcılar okuma puanı biriktiriyor, okuma etkinliklerini takip ediyor ve aylık ipuçları ile mini görevlere erişiyor.
—
Bir tarafta yapay zekânın kitabın içine kadar girdiği, diğer tarafta ise “insanların artık daha az okuduğu” bir tablo var. Google’ın hamlesi okumayı kolaylaştırmayı vaat ederken, ThriftBooks’un kampanyası asıl sorunu teknolojide görmek yerine okumaya ayrılan zamanın kendisi olduğunu hatırlatıyor. Önümüzdeki dönemde bu iki eğilimin nasıl kesişeceği, dijital okurluğun geleceğini belirleyecek aşamalardan sadece birkaçı.
