Daha önce Dehşet Apartmanı kitabını Türkçede okuduğumuz Nat Cassidy şimdi Alican Saygı Ortanca çevirisiyle Nox Kitap‘tan çıkan Mola Yeri romanıyla okur karşısında. Hastanedeki babaannesine yetişmeye çalışan Abe’in gece yolculuğunda verdiği kısa bir tuvalet molasıyla başlayan novellanın hikâyesi karakterin geçmişine, inancına ve bastırdığı öfkeye uzanıyor.
Hikâyenin yapısal anlamda ilk dikkat çeken güçlü bir özelliği, mekân ekonomisi… Neredeyse tek bir benzin istasyonu tuvaletine sıkışmış anlatı, klostrofobiyi fiziksel bir sınırlanmanın ötesine geçiriyor. Abe’in zihninde yankılanan büyükannesi Bobbe’nin sesi; dini öğretiler, Yahudi kimliğiyle kurduğu problemli ilişki ve asimilasyon tartışmaları bu dar alanda üst üste biniyor.
Sembollerle uğraşmayı seven bir yazar olarak Nat Cassidy bu sefer karşımıza, mevzubahis otoparktaki Westfalia karavanının kişisel plakasındaki “N3FR3T Y4R4T” ifadesini çıkarıyor. Bu doğrudan metafor; romanın politik ve tarihsel damarını net bir şekilde ortaya koyuyor: Soyut bir duygu olmaktan çıkan nefret; yaratılan, beslenen, taşınan bir şey haline gelerek neredeyse ete kemiğe bürünüyor.
Bu nefretin kökleri, Abe’in büyükannesiyle ilişkisine uzanıyor. Bobbe’nin savaş ve soykırım kuşağından gelen sertliği, dini kurallara sıkı sıkıya bağlılığı ve torununa yönelttiği suçlayıcı dil, kuşaklar arası travmanın gündelik hayata sızma biçimlerini görünür kılıyor. Abe tam anlamıyla ne dindar ne de bütünüyle seküler bir kopuşun temsilcisi: Tuvaletteki sıkışmışlığı, onun arada kalmışlığının çok açık bir metaforu aslında. İçinde doğduğu aileye, topluma, çevreye ve inanca uyum sağlamanın bir tür hayatta kalma yöntemi mi yoksa gitgide silikleşen bir karakterin ilk adımları mı olduğu, Abe’in en temel varoluşsal sorunu olarak karşımıza çıkıyor.
Metinde Budizm göndermeleri, “mola yeri” metaforunun genişlemesini sağlıyor. Bobbe’nin ağzından çıkan “Belki de bu çağ bir mola yeriydi” cümlesi, insanlığın görece konfor dönemlerini geçici bir sapma olarak okuyor ve şiddetin devridaimini esas gerçek olarak karşımıza çıkarıyor. Bu noktada korku, doğaüstü bir tehdidin değil, insanın ve tarihin bir ürünü hâline geliyor.
Mola Yeri ve Kilitli Oda Gerilimi
Mola Yeri, yapısal olarak bir “kilitli oda” anlatısı. Kapı açılmıyor, dışarıda maskeli bir figür dolaşıyor, havalandırma boşluğundan böcekler ve yılanlar sarkıyor. Cassidy’nin bedensel dehşetle kurduğu ilişki, zaman zaman ekstrem korku türünün sınırlarına bile dayanıyor: Kan, kusmuk, kırık kemikler, metal çubuklar ve dahası… Fakat metni ilginç kılan şey, bu grotesk sahnelerin bilinçli bir kara mizahla dengelenmesi.
Abe’in popüler kültür referansları, kendi korkusuna dair ironi çabası ve zihninde büyükannesiyle yaptığı atışmalar, gerilimi tek boyutlu olmaktan çıkarıyor. Okur bir yandan iğrenmenin eşiğinde dolaşırken, diğer yandan absürt bir karnavalın içindeymiş hissine kapılıyor. Bu ton, Cassidy’nin önceki eserlerindeki “travma + grotesk” bileşiminin daha sıkıştırılmış bir hali gibi.
Final bölümü özellikle tartışmaya açık. Gerçek ile halüsinasyon, meşru müdafaa ile paranoya arasındaki çizgi bilinçli biçimde bulanık bırakılıyor. Polis ışıkları, böceklerle kaplı bir beden ve “Tüm bunlar sadece talihsiz bir karşılaşma mıydı?” sorusu… Mola Yeri, kesin cevaplar vermek yerine okuru ahlaki bir belirsizlikte bırakmayı tercih ediyor. Bu tercih, bazı okurlar için tatmin edici bir ters köşe, bazıları için ise rahatsız edici bir muğlaklık olacak.
Korku Türünde Politik Bir Duruş
Cassidy’nin teşekkür bölümünde insani krizlere ve güncel politik atmosferlere yaptığı açık göndermeler, metnin ideolojik arka planını gizlemediğini gösteriyor. Mola Yeri, “apolitik” bir korku metninden ziyade antisemitizmin, tarihsel travmanın ve nefret ideolojilerinin omurgasını oluşturduğu sosyolojik bir roman. Ancak metin bunu didaktik bir vaaza dönüştürmeden, karakterin kişisel krizine yediriyor.
Kısa hacmine rağmen yoğun, yorucu ve bilinçli biçimde huzursuz edici bir okuma deneyimi sunan Mola Yeri‘ndeki benzin istasyonu tuvaleti, insanın zihinsel karanlığına açılan bir eşik. Cassidy’nin asıl başarısı ise okuru sadece korkutmakla kalmayarak ona korkunun kökenine dair sorular sordurması.
