C.M. Kosemen’in kültleşen eseri All Tomorrows, Bütün Yarınlar adıyla Türkçede. Karakarga Yayınları‘ndan çıkan kitabın çevirisi Alican Saygı Ortanca imzasını taşıyor.
Bir sabah uyansaydınız ve insanlığın milyar yıllık geleceğinde, kendi iradesi dışında genetik bir oyuncağa dönüştürüldüğünüzü görseydiniz ne hissederdiniz? İnternetin dehlizlerinde yıllarca dijital bir fenomen olarak yayılan, YouTube video makaleleriyle milyonlarca izlenmeye ulaşarak kendi alt kültürünü yaratan All Tomorrows, nihayet fiziksel bir kitap olarak Türkçede. 1984 doğumlu Türk sanatçı ve araştırmacı C. M. Kosemen’in henüz 22 yaşındayken kaleme alıp resmettiği bu kült eser, spekülatif evrim ile kozmik korkuyu bir saha rehberi soğukkanlılığıyla harmanlıyor.
Bütün Yarınlar · Milyar Yıllık Bir Post-İnsan Projeksiyonu
Hikâye aslında çok basit bir soruyla başlıyor: Peki ya bundan sonra ne olacak? Nüfus baskısından kaçmak için Mars’ta koloni kuran insanlık, kısa bir iç savaşın ardından barışı sağlar ve genetik olarak geliştirdiği Yıldız İnsanları aracılığıyla galaksiye yayılır. Bu, insanlığın altın çağıdır: Samanyolu’nun dört bir yanına insan tohumları ekilmiştir ve evrende gerçekten de yalnız olduğumuzu düşünen bir medeniyet vardır artık.
Ta ki Qu’lar gelene dek.
Qu, milyarlarca yıldır var olan, nano-teknoloji ve genetik mühendislikte usta, sürü bilincine sahip bir uzaylı türüdür. “Evreni kendi ideallerine göre şekillendirmek” misyonunu kutsal görev edinmiştir. Topyekûn bir savaşta insanlığı kolayca yenen Qu, galaksiyi terk etmeden önce sağ kalanları birbirinden kopuk, grotesk türlere dönüştürür ve farklı gezegenlere dağıtır. Bundan böyle insanlığın torunları, kimileri solucan gibi sürünerek, kimileri aşırı yerçekiminde zemine yapışık, kimileri yalnızca beyin ve gözden ibaret olarak milyonlarca yıl varlıklarını sürdürmeye çalışacaktır.
Kösemen bu tablo için alışıldık bir roman biçimi seçmemiş. All Tomorrows, bir doğa tarihi belgeseli gibi yazılmış, anlatıcısı ise insanlığı inceleyen bir uzaylı araştırmacı konumunda. Karakterler, diyaloglar, dramatik gerilimler yerine bir tür uzun makale veya kişisel ansiklopedi okur gibiyiz. Bazı okurlar için bu mesafe kitabı soğuk kılabiliyor tabii, Goodreads’te “alan rehberi okuma” tadında bir deneyim yaşadığını söyleyenler var. Ama bu aynı zamanda eserin en özgün tarafı da: Kösemen, insanlığın kaderini bir trajediden ziyade arkeolojik bir bulgu olarak sunuyor. Gelecekteki muhtemel bir sonucu zaten bilen ve geçmişi okuyan bir yerden izliyoruz hikâyeyi.
Bütün Yarınlar, klasik bilimkurgunun o alışıldık “yabancı istilasına karşı direnen ve en sonunda kahramanca zafer kazanan insanlık” klişelerini acımasızca çöpe atarak başlıyor. İnsanlığın Mars’ı kolonileştirmesi ve ardından galaksiye yayılarak “Yıldız İnsanları” haline geldiği o görkemli altın çağ, evreni kendi radikal dinsel ve genetik ideallerine göre yeniden tasarlamak isteyen kadim, tanrısal bir biyo-mühendislik ırkı olan Qu’nun gelişiyle paramparça oluyor. İnsanlık, Qu karşısında sinek gibi eziliyor; ancak Qu bizi yok etmek yerine daha korkunç bir ceza kesiyor: Bizi bilincimizden arındırarak, galaksinin dört bir yanındaki gezegenlerde grotesk, hayvansı ve ucube formlara dönüştürüyor.
Spekülatif Evrimin Sınırlarında Bir Beden Dehşeti
Kitabın merkezi bölümleri, Qu’nun bıraktığı bu insan türevlerinin milyonlarca yıl boyunca evrimleşmesini muazzam bir hayal gücüyle anlatıyor.
Qu’nun insanlığı dönüştürdüğü formlar, biyolojik kurgular olmalarının yanı sıra her biri derin bir felsefi ve psikolojik klostrofobi barındıran birer “beden dehşeti” tasarımı. Qu’ya direndiği için bilinci açık bırakılarak bir duvarda canlı, acı çeken organik tuğlalara dönüştürülen Sömürge İnsanları (Colonials); yüksek yerçekimli bir dünyada denizyıldızı gibi yere yapışık sürünmeye mahkûm edilen Yalpalayanlar (Lopsiders); ya da ateş yakamadığı için araç gereç yerine diğer canlıları seçici olarak çiftleştirip biyolojik aletler üreten Alet Yetiştiricileri (Tool Breeders)… Kosemen’in kitaba eşlik eden özgün, rahatsız edici ama bir o kadar da büyüleyici çizimleri, bu türlerin dramını bir antropoloji atlası netliğiyle önümüze seriyor.
Kitabın en özgün yanlarından birisi de elbette Kosemen’in çizimleri… Tüm bu bilgi ve evrim mitolojisi içerisinde Kosemen’in şahsına münhasır çizimleri de hikâyeyi çok daha gerçekçi ve derinlikli bir yere taşıyor. Bazı sayfalar, herhangi bir açıklama gerekmeksizin o kozmik yalnızlık hissini içimize oturtuyor.
Kitap yapısal olarak bir romandan ziyade, insanlığın soyu tükendikten milyonlarca yıl sonra geriye kalan kanıtları toplayan yabancı bir uzaylı araştırmacının saha günlüğü, bir tarih dersi gibi kurgulanmış. Bu mesafeli ve soğuk anlatım tarzı, eserin yarattığı varoluşsal dehşeti daha da katmerli hale getiriyor. Milyar yıllık zaman ölçekleri birkaç sayfada akıp giderken, uğruna savaşlar verdiğimiz medeniyetlerin kozmik birer dipnottan ibaret olduğunu fark ediyorsunuz. Harabelerin Hayaletleri’nden evrilen ve organik geçmişlerinden nefret edip galaksideki tüm biyolojik yaşamı soykırıma uğratan mekanik Makine İmparatorluğu dönemi ile sıfır yerçekiminde devasa beyinlere ve incecik uzuvlara evrilen Asteromorf’ların savaşı, bilimkurgunun amaçlı ilerleme algısını tamamen yıkıyor. Evrim bu evrende düz bir çizgi olarak değil yükselişler, çöküşler, mutasyonlar ve trajedilerle dolu kör bir döngü halinde.
Türkçe Baskıda Özel İçeriklere de Yer Verilmiş
Türkçe baskının orijinal çizimleri, eskiz defteri kesitlerini ve daha önce yayımlanmamış illüstrasyonları da barındırıyor. Kösemen’in Türkçe baskıya yazdığı özel önsöz, eseri kendi coğrafyasında okuyacaklara kişisel bir selam niteliğinde: Yazar, bu kitabı “çok acemi bir eser” olarak nitelendirse de bu tevazu, hayal gücünün özgünlüğünü gözardı etmemize izin vermiyor.
Yetişkin bir bilimkurgu okuru için Bütün Yarınlar insanlığın çok uzak geleceğini dert edinen ve hikâyesini tutarlı kılmaya çalışan nadir eserlerden. Adrian Tchaikovsky “Bilimsel zekâ ile hayal gücünün akıllara durgunluk veren bir karışımı” demiş kitap için. Bu yoruma karşı çıkmak olanaksız. Eser, artık kendi dilimizde. Pek çok kültürel deneyimimiz gibi yine geç kalınmış bir kavuşma olsa da geç-güç denklemine sığınmak durumundayız.
Nihilizmin Karanlığından Doğan Varlıkçı İyimserlik
Tüm bu deformasyonlara, katliamlara ve mekanikleşmeye rağmen All Tomorrows / Bütün Yarınlar, türünün kimi klasikleri gibi mutlak bir nihilizmde boğulmuyor. Kitabın asıl felsefi dehası, finalindeki o sarsıcı meta-anlatıda gizli. Evrendeki en ihtişamlı imparatorlukların bile yok olduğunu, en güçlü türlerin silinip gittiğini gören anlatıcı uzaylı, elinde bir insan kafatası tutarak bizlere sesleniyor. İnsan olmanın özünün galaksileri fethetmek ya da sonsuz bir altın çağ yaşamak olmadığını vurguluyor.
“İnsan ırkının hikâyesi, hiçbir zaman binlerce galaksiye hükmetmek ya da bilinmeze doğru yapılan o gizemli veda olmamışıı. İnsan olmanın özü bunların hiçbirinde değildi. O öz, Makinelerin radyo konuşmalarında, o tuhaf şekillere girmiş Böcek Suratlıların gündelik hayatlarında, gamsız Hedonistlerin bitmek bilmeyen aşk şarkılarında, ilk gerçek Marslıların isyan gösterilerinde ve bir bakıma, şu an bu satırları okuyan senin, evet, senin sürdüğün yaşamda saklı.”
Kosemen, bizi sahte büyük anlatıların, körü körüne peşinden koşulan mutlak ideallerin ve ütopya illüzyonlarının ne kadar yıkıcı olabileceği konusunda uyarıyor. Bütün Yarınlar, kozmik ölçekte ne kadar önemsiz ve geçici olduğumuzu yüzümüze çarparken, tam da bu geçicilik yüzünden bugünün, anlık deneyimlerin ve sevginin değerini bilmemiz gerektiğini fısıldayan ters köşe bir varoluşçu manifestoya dönüşüyor. Sonuç odaklı dünyamıza inat, “Önemli olan sonuç değil yolculuktur,” diyen bu distopik ama hisli yapıt, bilimkurgu ve spekülatif kurgu meraklılarının kütüphanesinde mutlaka yer alması gereken modern bir klasik.
All Tomorrows / Bütün Yarınlar · İncelemek ve Satın Almak İçin TIKLAYIN
