Uzmanların yayıncılık öngörüleri yapay zekâ ve kitapların geleceği üzerine çarpıcı tahminler sunuyor. Son on yıl, yayıncılık dünyası için büyük değişimlere sahne oldu. Pandemiyle başlayan bu süreç, dijital formatların yükselişi, yapay zekânın yayıncılığa etkisi ve yeni hikâye anlatım biçimlerinin ortaya çıkışıyla hız kazandı. Peki, yayıncılık 2025 ve sonrası için neler bekliyor?
Bookbub‘dan Audrey Derobert imzalı mini dosyayı KalemKahveKlavye okurları için çevirdik.
Yayıncılık Öngörüleri 1: Hikâye tüketiminin yenilikçi yolları ortaya çıkacak ve dijital formatların popülaritesi artmaya devam edecek.
On yıl, küresel CxVID-19 pandemisinin başlamasıyla başladı. Bu durum, okuyucuların fiziksel kitabevlerine erişimini sınırladı ve dijital formatlara geçişi hızlandırdı—ve okuyucuların bu yeni alışkanlıkları bırakmaya niyetleri yok gibi görünüyor.
Mark Leslie Lefebvre (Wide for the Win İletişim ve Tanıtım Direktörü)
“2020, dijital okuma devriminin başlangıcından bu yana kütüphane pazarlarında e-kitap büyümesinde üç haneli en büyük artışı gördü. Hem kütüphanelerde hem de abonelik tarzı e-kitap hizmetlerinde büyümenin sürdüğünü gözlemliyorum.”
Michele Cobb (Sesli Yayıncılar Derneği İcra Direktörü)
“Sesli kitap pazarı büyük bir büyüme kaydetti; 11 yıl üst üste çift haneli artış gösterdi ve 2023’te %9 büyüdü. Dijital formatlar ve pandemi nedeniyle evde seslendirme stüdyolarının yaygınlaşması, sesli kitapları daha erişilebilir ve üretimi daha kolay hale getirdi. Bu da yayıncıların sesli kitap portföylerini genişletmesini teşvik etti.”
Uzmanlar, bu alanlarda büyümenin devam edeceğini, sesli tiyatrolar, bölüm bölüm yayınlanan hikâyeler ve abonelik modelleri gibi mevcut formatların popülaritesinin artacağını öngörüyor. Ancak aynı zamanda, okuyucu verilerine erişimin artması ve yeni teknolojilerin gelişmesiyle birlikte, tamamen yeni ve yenilikçi formatların ortaya çıkmasını bekliyorlar.
Jolene Barto (Sourcebooks Pazarlama Müdürü)
“Dijital formatların artan popülaritesi, teknolojinin gelişimiyle birlikte dijital yayıncılıkta yeni olanaklar açıyor. Dijital ve basılı formatların birbirini nasıl tamamlayabileceği konusunda sorular devam ediyor.”
Anne Fonteneau (Blackstone Publishing Satış Direktörü)
“2030’a kadar, yapay zekâ destekli kişiselleştirme, yayıncılığı kökten değiştirecek ve kitapları statik içerikten dinamik, kişiye özel deneyimlere dönüştürecek. Bu değişim, sadece hikâyelerin sunulma biçimini değil, aynı zamanda ‘kitap’ kavramının kendisini de genişletecek ve okuyucularla içerik arasındaki bağı derinleştirecek.”
Yayıncılık Öngörüleri 2: Yapay zekânın kullanımını düzenleyen yasal çerçeveler ve lisans anlaşmaları gelişecek.
Yayıncılık dünyasında son büyük değişim, sürecin her aşamasını dönüştürme potansiyeline sahip olan yapay zekâ teknolojisi. Ancak bu teknolojinin kullanımı hakkında önemli sorular hâlâ yanıt bekliyor.
Jane Friedman (The Hot Sheet’in Kurucu Ortağı ve Editörü)
“Yapay zekâ hem bir fırsat hem de bir meydan okuma. Şu anda çoğu tepki son derece duygusal ve etik tartışmalarla dolu. İnsanlar öfke, korku veya tiksintiyi bir kenara bırakıp verimli bir tartışma yürütemediği için konuyu sağlıklı bir şekilde ele almak zorlaşıyor. The Authors Guild, yazar haklarını savunmak açısından önemli bir iş yapıyor. Kitapların yapay zekâ eğitimi için lisanslı kullanımının, şu anki lisanssız ve kontrolsüz kullanımın yerini alması gerektiğini açıkça belirtiyorlar.”
Birçok uzman, yapay zekâ araçlarının yayıncılık sektörüne giderek daha fazla entegre olacağını düşünüyor.
Danica Favorite (PublishDrive Topluluk Yöneticisi)
“Mevcut kaygıları ele almak için yasalar geliştirilecek. Tartışmalar, ‘Yapay zekâ kullanımı uygun mu?’ sorusundan ‘Yapay zekâ nasıl sorumlu bir şekilde kullanılabilir?’ sorusuna evrilecek. Bu yüzden yazarların ve yayıncıların şimdiden yapay zekâyı denemesi gerekiyor. Dil ve hikâye anlatımı konusundaki uzmanlıkları, bu teknolojinin nasıl evrileceğini ve uygulanacağını belirleyecek.”
Yayıncılık Öngörüleri 3: Yapay zekâ destekli çeviri ve seslendirme, yazarların kitaplarını farklı dillerde ve formatlarda sunmasını kolaylaştıracak.
Uzmanlar, yapay zekânın okuma formatlarını daha hızlı ve uygun maliyetli hale getirmesinin, daha fazla yazarın hikâyelerini yeni okuyuculara ulaştırmasına yardımcı olacağını düşünüyor.
Alex Newton (K-lytics Kurucusu)
“Mevcut yapay zekâ modelleri mükemmel çeviriler üretemese de geleneksel çeviri süreçlerinin süresini ve maliyetini önemli ölçüde azaltıyor. Önümüzdeki beş yıl içinde, yapay zekâ destekli çeviri sistemlerinin gelişerek mükemmele yakın çeviriler yapması bekleniyor. Bu ilerleme, yazarların küresel çapta daha fazla okuyucuya ulaşmasını ve çok dilli baskılar oluşturmasını sağlayacak.”
Michele Cobb (Sesli Yayıncılar Derneği İcra Direktörü)
“İnsan seslendirme hâlâ sesli kitap yayıncılığında ön planda, ancak yapay zekâ ve otomasyon araçları üretim sürecini kolaylaştırdı. Bu, daha önce insan sesiyle üretilmesi ekonomik olmayan kitapların bile sesli formatta yayımlanmasını sağladı.”
Yayıncılık Öngörüleri 4: Yeni araçlar yayıncılıktaki engelleri kaldırarak yeni seslerin yükselmesini sağlayacak—ancak keşfedilme zorluklarını artıracak.
2007’de Kindle Direct Publishing’in (KDP) tanıtılması, binlerce yazarın geleneksel yayıncılık kanallarına ihtiyaç duymadan kitaplarını yayımlamasına olanak tanımıştı. Bugün gördüğümüz yeni araçların yükselişi, hikâyesini paylaşmak isteyen daha fazla kişinin kitap üretmesini ve satmasını mümkün kılabilir.
Elizabeth Ann West (FutureFictionAcademy.com Kurucusu ve Yazarı)
“Nasıl ki self-publishing (kendi kendine yayıncılık) dağıtımı demokratikleştirdiyse, yapay zekâ da yaratımı demokratikleştiriyor. Tam zamanlı işi, sorumlulukları, sağlık sorunları veya nöroçeşitliliği nedeniyle yazmaya vakit ayıramayan insanlar, artık pazarın gerektirdiği hızda yazıp yayımlayabiliyor.”
Alex Newton (K-lytics Kurucusu)
“Yapay zekâ, kitap yazmaya yönelik son engeli de ortadan kaldırıyor—ister kurgu oluşturma, ister yazım becerisi, araştırma, dil bilgisi ya da imla olsun. Bu gezegendeki herkesin en az bir hikâyesi var. Önümüzdeki yıllarda daha fazla hikâye okuyacağız ve istatistiksel olarak bakıldığında, aralarından bazıları gerçekten iyi olacak.”
Ancak, keşfedilme (discoverability) sorunu giderek daha büyük bir mesele hâline gelecek. Zaten kalabalık olan kitap piyasasına her geçen gün yeni kitaplar eklenirken, okuyucuların doğru kitapları bulması zorlaşacak.
Alexandra Nicolajsen (Kensington Publishing Dijital Satış ve Pazarlama Direktörü)
“Her yeni kitabı taze bir bakış açısıyla ele almalı ve okuyuculara ulaşmanın yeni yollarını keşfetmeliyiz. Geçen ay işe yarayan bir yöntem, bu ay etkili olmayabilir. Esnek olup sürekli yeni taktikler denemeliyiz.”
Yayıncılık Öngörüleri 5: Okuyucular, yazarlar ve yayıncılar için insan dokunuşu her zamankinden daha önemli olacak.
Uzmanlar, yapay zekâ araçlarının içerik üretimini hızlandıracağını kabul etse de, okuyucularla gerçek anlamda bağlantı kurma ihtiyacının değişmeyeceği konusunda hemfikirler. Kaliteli kitaplar ve tatmin edici okuma deneyimleri sunan yazarlar ve yayıncılar her zaman öne çıkacak.
Craig Martelle (20Booksto50k Konferanslarının Düzenleyicisi ve Çok Satan Yazar)
“Eski nesil yazarlar bir süre geri planda kalacak, ancak daha sonra popülerlikleri tekrar artacak. Çünkü insanlar, bir hikâyenin ruhlarına dokunması için insan elinin gerekliliğini fark edecek.”
Amanda Ridout (Boldwood Books Kurucusu ve CEO’su)
“İyi editoryal değerlendirme, yazar desteği ve okuyucuların içerik seçiminde yardımcı olacak bir rehberlik sağlama becerisi, her zamankinden daha önemli hâle gelecek.”
Anne Fonteneau (Blackstone Publishing Satış Direktörü)
“Yayıncılık sektörünün özü her zaman okuyuculara harika hikâyeler sunmaktır. Yeni araçlar sayesinde daha geniş kitlelere ulaşabileceğiz ama özümüzü koruyacağız.”
Giderek daha soğuk ve anonim hâle gelen dijital dünyada, okuyucuların gerçek insan etkileşimlerine daha fazla ihtiyaç duyacağı da öngörülüyor.
Becca Syme (The Better-Faster Academy Kurucusu ve Yazarı)
“İnsanlar özgünlük arıyor. Kendi ihtiyaçlarını düşünen ve hayatlarını kolaylaştırmak isteyen insanları ve toplulukları istiyorlar. Çevrimiçi alanlar ne kadar soğuk ve güvenilmez hâle gelirse, insanlar yüz yüze etkileşime o kadar fazla yönelecek.”
Yayıncılık Öngörüleri 6: Yeni teknolojilerin sağladığı verimlilik artışı sayesinde yazarların iş modelleri güçlenecek.
Yazarlar artık sadece hikâye anlatıcıları değil—içerik üreticileri, marka yöneticileri ve topluluk liderleri olarak da hareket etmeleri bekleniyor.
Chelle Honiker (Indie Author Magazine Kurucu Ortağı ve Yayıncısı)
“Yazarlar yalnızca hikâye anlatıcıları değil—aynı zamanda içerik üreticileri, marka yöneticileri ve topluluk liderleri.”
Yeni teknolojiler, yazarlara pazarlama ve operasyonel görevlerde yardımcı olarak yaratıcılığa daha fazla odaklanmalarını sağlayacak.
Joanna Penn (The Creative Penn Kurucusu ve Çok Satan Yazar)
“Yapay zekâ destekli araçlar, birçok yayıncılık ve pazarlama görevini yazarlar adına üstlenecek. Böylece bireysel yazar işletmeleri, yaratıcılığa daha fazla odaklanarak başarılı olabilecek.”
Orna Ross (Alliance of Independent Authors Kurucu Ortağı ve Direktörü)
“Önümüzdeki yıllarda ‘yazar girişimciliğinin’ (authorpreneurship) yayıncılıktaki en baskın model hâline geleceğini düşünüyorum. Yazarlar, kendi yaratıcı işletmelerinin CEO’ları gibi hareket edecek, teknolojiyi ve küresel platformları kullanarak güçlü birer bağımsız yayıncıya dönüşecek.”
Öngörü 7: Hibrit yayıncılık modeli yükselerek hem yazarlar hem de yayıncılar için yeni fırsatlar yaratacak.
Son beş yılda, yazarların yayıncılarla geleneksel olmayan yollarla çalışarak kitaplarını yayımlaması giderek yaygınlaştı.
Hanna Myers (Joffe Book Group Pazarlama Müdürü)
“Yayıncılık artık daha erişilebilir ve geleneksel bir yayınevi anlaşması veya temsilciye sahip olmak, kitap yayımlamanın tek yolu değil.”
Jane Friedman (The Hot Sheet Kurucu Ortağı ve Editörü)
“Geleneksel yayıncılar her zaman başarılı self-publishing kitapları bünyelerine katardı. Ancak son yıllarda bu alanda çok daha fazla hareketlilik ve esnek anlaşma koşulları görüyoruz. Bu, hem yazarlar hem de yayıncılar için son derece olumlu bir gelişme.”
Öngörü 8: Yayıncılar ve ilgili kuruluşlar sansüre karşı aktif olarak mücadele etmeye devam edecek.
2020’li yılların başlarında, ABD’de eyalet düzeyinde büyük bir kitap yasaklama dalgası yaşandı.
Caroline Richmond (We Need Diverse Books İcra Direktörü)
“Bu yasaklar, özellikle BIPOC (Siyahi, Yerli ve Renkli İnsanlar) ve LGBTQ+ karakterleri içeren kitapları hedef alıyor ve hizmet verdiğimiz yazarları doğrudan etkiliyor. Kitap yasaklarına doğrudan karşı koymak için ‘Books Save Lives’ (Kitaplar Hayat Kurtarır) girişimini başlattık.”
Öngörü 9: Topluluk oluşturan ve okuyucularına özel deneyimler sunan yazarlar sürdürülebilir kariyerler inşa edecek.
Yazarlar, geleneksel satış kanallarının ötesinde okuyucularıyla bağ kurmaya giderek daha fazla önem veriyor.
Joanna Penn (The Creative Penn Kurucusu ve Çok Satan Yazar)
“Doğrudan satış, fiziksel ürünler ve okuyucularla yüz yüze etkileşim artacak. Yazarlar artık güzel baskılar, abonelikler ve etkinlikler sunarak okuyucularına daha fazla değer sağlayabiliyor ve sürdürülebilir bir yaşam elde edebiliyor.”
Dominic Brendon (Simon and Schuster İngiltere Satış Direktörü)
“TikTok ve özellikle BookTok, yazar markalarını yeniden şekillendirdi. Daha önce ismi duyulmamış yazarların bir anda devasa fenomenlere dönüşmesine tanık olduk.”
Bu yayıncılık öngörüleri içinden hangisinin ne kadar gerçekleşeceği tartışılabilir. Ama hiçbirinin gerçeklikten uzak olmadığı konusunda sanırız herkes hemfikirdir. Tüm bu tahminler ışığında siz yazarlığın ve yayıncılığın geleceğini nasıl görüyorsunuz? Yorumlarınızı yazmaktan çekinmeyin.
