İsveç Akademisi, 2026 Nobel Edebiyat Ödülü’nü Kanadalı şair, denemeci ve çevirmen Anne Carson’a verdi. Yıllardır Nobel tahminlerinde adı geçen Carson, bu yılki açıklamadan önce de İsveçli uzmanların favori listesinde Gerald Murnane ve Can Xue ile birlikte yer alıyordu.
Carson, 2013’te ödülü alan Alice Munro’nun ardından Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan Kanadalı yazar oldu. Ödülü alan on dokuzuncu kadın olan Carson, madalyasını 10 Aralık’ta Stockholm’de düzenlenecek törende alacak.
Nobel Edebiyat Ödülü’nün verilme gerekçesi ise “Klasik gelenekle oyunbaz bir diyalog içinde, çağdaş edebiyat için yeni biçimler yaratan cesur ve yenilikçi eserleri için” olarak açıklandı.
Anne Carson kimdir?
Anne Patricia Carson, 21 Haziran 1950’de Toronto’da doğdu. Babası bankacı olduğu için çocukluğu Kanada’nın farklı küçük kasabalarında geçti. Lisedeki Latince öğretmeni ona öğle aralarında özel olarak Antik Yunanca öğretti ve bu dersler hayatının yönünü belirledi. Toronto Üniversitesi’ne bağlı St. Michael’s College’a girdiğinde zorunlu derslerden sıkılarak okulu iki kez bıraktı, bir süre grafik sanatlarla uğraştı. Sonunda klasik filolojide 1974’te lisans, 1975’te yüksek lisans ve 1981’de doktora derecesini aldı; arada bir yılını İskoçya’daki St Andrews Üniversitesi’nde Antik Yunan vezni üzerine çalışarak geçirdi.
Carson, kariyerinin büyük bölümünü klasik edebiyat hocası olarak sürdürdü. 1980-1987 yılları arasında Princeton’da ders verdi, McGill Üniversitesi’nde klasik edebiyat bölümünün lisansüstü programlarını yönetti, Emory, Calgary ve Michigan üniversitelerinde çalıştı. Bugün zamanının bir kısmını İzlanda’da, hayat arkadaşı ve yaratıcı ortağı Robert Currie ile birlikte geçiriyor.
Sappho’dan Geryon’a uzanan, türleri karıştıran bir yapıt
Carson’ın ilk kitabı, 1986’da yayımlanan eleştiri çalışması Eros the Bittersweet oldu. Sappho’nun “glukupikron”, yani “tatlı-acı” sözcüğünden yola çıkan kitap, arzuyu hazla acının aynı anda yaşandığı bir deneyim olarak okuyordu ve kısa sürede klasik çalışmaların dışına taşan bir okur kitlesi buldu. Bu kitabı Glass, Irony and God (1992) ve Plainwater (1995) izledi.
Carson’ı geniş okur kitlesiyle buluşturan kitap ise 1998 tarihli Autobiography of Red oldu. Antik şair Stesikhoros’un Herakles’in onuncu göreviyle ilgili fragmanlarından yola çıkan bu manzum roman, mitolojideki kırmızı canavar Geryon’u çağdaş dünyada büyüyen, Herakles adlı bir gence âşık olan yalnız bir genç olarak yeniden yazıyor. 2001’de yayımlanan The Beauty of the Husband ise çöken bir evliliği 29 tango üzerinden anlatan “kurgusal bir deneme” olarak kurgulandı ve Carson’a T. S. Eliot Ödülü’nü kazandırdı.
Carson sonraki yıllarda biçimle oynamayı daha da ileri götürdü. Şiiri, denemeyi ve operayı bir araya getiren Decreation (2005), adını Simone Weil’den ödünç aldığı bir kavramdan aldı. Ağabeyinin ölümü üzerine yazdığı Nox (2010), kutu içinde akordeon gibi açılan tek parça bir kitap olarak basıldı. Antigonick (2012), Red Doc> (2013), Float (2016) ve H of H Playbook (2021) bu deneysel çizgiyi sürdürdü. 2024’te yayımlanan Wrong Norma ise Ulusal Kitap Eleştirmenleri Çevresi Ödülü’nü kazandı.
Klasik filolog kimliği çevirilerinde de belirleyici oldu. Carson, Sappho fragmanlarını If Not, Winter (2002) adıyla İngilizceye kazandırdı; Sophokles’in Elektra‘sını, Euripides’ten dört oyunu bir araya getiren Grief Lessons‘ı ve üç büyük tragedya yazarından derlediği An Oresteia‘yı çevirdi. Akademi’nin gerekçesindeki klasik gelenekle oyunbaz diyalog vurgusu, Carson’ın bu eski metinleri bugünün diliyle, kimi zaman bilerek aykırı bir sözcük dağarcığıyla konuşturma cesaretine işaret ediyor.
Nobel’den önce de pek çok ödüle layık görülen Carson; 1998’de Guggenheim, 2000’de MacArthur bursunu aldı, Lannan Edebiyat Ödülü’nü, iki kez Griffin Şiir Ödülü’nü, PEN/Nabokov Ödülü’nü ve 2020’de İspanya’nın Asturias Prensesi Edebiyat Ödülü’nü kazandı.
Nobel ödüllü Anne Carson’ın Türkçedeki kitapları
Carson, Türkçe okuru için tümüyle yabancı bir isim sayılmaz. Yazarın iki kitabı Metis Yayınları tarafından Türkçeye kazandırıldı:
- Kocanın Güzelliği: 29 Tangoda Kurgusal Bir Deneme, çeviren Aslı Biçen, Metis Yayınları, 2009 (yeni baskı 2022)
- Kırmızının Otobiyografisi, Metis Yayınları, 2012
Anne Carson Kitapları · İncelemek ve Edinmek İçin Tıklayın
Metis, Kırmızının Otobiyografisi‘ni Carson’ın yayınevinden çıkan ikinci şiirsel romanı olarak tanıtıyor. Nobel’in ardından bu iki kitaba ilginin artacağını, ödülün Eros the Bittersweet, Nox ya da Sappho çevirileri gibi henüz Türkçede bulunmayan kitapların yayımlanması için de bir fırsat yaratacağını düşünmek yanlış olmaz.
Kaynaklar: NobelPrize.org, “The Nobel Prize in Literature 2026” basın bülteni, 8 Ekim 2026; Academy of American Poets, Anne Carson biyografisi; Poetry Foundation, Anne Carson biyografisi.
