Rachel Cusk’ın Life of M adlı yeni romanı, 25 Ağustos’ta raflara çıktığından beri edebiyat dünyasının çok konuşulan kitaplarından biri oldu. Roman, dünyaca ünlü bir sinema oyuncusunu soğuk, acımasız ve çoğu zaman kırıcı bir dille resmeden deneysel bir otokurgu. Okurlar ve eleştirmenler, kitabın merkezindeki M karakterinin gerçek hayattaki karşılığını gecikmeden buldu: Natalie Portman.
İddianın dayanağı tesadüften ibaret değil. Cusk’ın anlatıcısı M’nin sinema kariyerini tarif ederken andığı filmler, Portman’ın Léon, Black Swan ve Vox Lux gibi imza rollerine birebir denk düşüyor. Üstelik Portman birkaç yıl önce Cusk’ın kitaplarını kendi çevrimiçi okuma kulübüne seçmiş, yazarı en sevdiği isimlerden biri olarak tanımlamıştı. Romanda M, boş, olgunlaşmamış, alaycı ve kendini olduğundan entelektüel göstermeye çalışan bir yıldız olarak çiziliyor.
Paris’te geçen bir gözlem projesi
Kitapta adı verilmeyen bir yazar, Paris olduğu anlaşılan bir şehirde, M adını verdiği ünlü bir arkadaşı üzerine deneysel ve kurmaca sınırlarını zorlayan bir kitap yazmaya girişir. Sahneler lüks otellerde ve gözden ırak restoranlarda geçer; anlatı, ünlüler röportajı türünün alaycı bir yeniden yorumuna dönüşür. Cusk, M’yi tarif ederken onun hep bir rol oynadığını, bu yüzden ne bir evi ne de bir geçmişi olduğunu yazar.
Yayın dünyası ayağa kalktı
Kitabın çıkışı, yüksek kültürle magazin gündeminin nadiren kesiştiği türden bir olay yarattı. Kültür yazarı Hunter Harris konuyu köşesine taşırken, eleştirmen Valerie Stivers romanı çarpıcı ama karanlık bir portre olarak değerlendirdi. Gazeteci Molly Young ise yayıncılık çevrelerinde kitabın etrafında dönen bir hukuki gerilimden söz edildiğini, ayrıntılara ulaşamasa da bu söylentinin kendisinin bile dikkat çekici olduğunu belirtti.
Bir Daily Mail kaynağı, Portman’ın kitaba çok kızdığını ve kendi rızası dışında bir portrenin parçası gibi gösterilmekten rahatsız olduğunu aktardı. Buna karşılık, oyuncuyu uzun süredir tanıyan bir yapım yetkilisi The Hollywood Reporter‘a, M karakterinin kamusal imaj olarak Portman’ı çağrıştırsa da kişilik olarak ona hiç benzemediğini, ikilinin gerçekte hiçbir zaman yakın arkadaş olmadığını söyledi. Ne Portman ne de Cusk ve yayınevi Farrar, Straus and Giroux, konuyla ilgili yorum yapmayı kabul etti.
Cusk’ın kışkırtma geleneği
Bu, Cusk’ın gerçek hayatı malzeme yapmaktan çekinmediği ilk sefer değil. 2009 tarihli anı kitabı The Last Supper, İngiltere’de bir hakaret davasına yol açmış ve kitap piyasadan çekilmişti. Üç yıl sonra yayımladığı, evliliğinin dağılışını anlattığı Aftermath ise eski eşinin ve çocuklarının mahremiyetini ihlal ettiği gerekçesiyle sert tepki topladı. Cusk bu tepkilerin ardından kendi tabiriyle yaratıcı bir çöküş yaşadığını söylemiş, ardından otokurgu türünün klasikleri arasına giren Outline üçlemesini kaleme almıştı.
Otokurgu, otobiyografik malzemeyi kurmacaya dönüştürerek olgusal doğruluktan çok psikolojik ve felsefi bir gerçekliği önceleyen bir tür. Alanın araştırmacılarına göre türün son yıllardaki yükselişi, gerçeklik televizyonu ve gerçek suç belgesellerine karşı büyüyen bir kuşkuculukla da ilişkili. Cusk’ın savunucuları, Life of M‘yi bu çizginin doğal bir devamı olarak okuyor ve romanın 21’inci yüzyılda ünlü olmanın öznel deneyimini didiklediğini söylüyor. Eleştirenler ise yazarın kendini sanat adına her türlü sorumluluktan muaf tuttuğunu düşünüyor.
Bir benzer hikaye daha: Jonathan Safran Foer
Portman’ın adının bir yazarla bu şekilde anılması ilk kez yaşanmıyor. On yıl kadar önce, o dönem evli olan yazar Jonathan Safran Foer’in Portman’a duyduğu öne sürülen ilgi, yayıncılık çevrelerinde uzun süre konuşulmuş ve 2023’te sahnelenen bir tiyatro oyununa bile konu olmuştu. Cusk’ın romanı, o hikayenin edebiyat çevresinde bıraktığı izin bir tür devamı gibi okunuyor.
Hukuki cephe: Amerika mı, Fransa mı?
Hukukçular, Portman’ın Amerikan mahkemelerinde dava açması durumunda kazanma ihtimalinin düşük olduğu görüşünde; ifade özgürlüğünü koruyan geniş yasal çerçeve, kurgu eserleri büyük ölçüde koruma altına alıyor. Ancak hem Cusk hem Portman’ın yaşadığı Fransa’da tablo farklı. Fransız mahkemeleri, ünlülerin mahremiyetini kurgu eserlere karşı da koruyan kararlara daha yatkın; nitekim Scarlett Johansson, 2014’te kendisine benzeyen bir karakteri konu alan bir Fransız romanına karşı açtığı davayı kazanmıştı. Life of M’nin İngiltere ve Almanya’da yayın tarihi belli olduğu halde bir Fransızca baskının henüz duyurulmamış olması da bu yüzden dikkat çekiyor.
Kitabın içindeki hesaplaşma
Romanın en çarpıcı sahnelerinden biri, M’nin kendisini anlatan metni gördükten sonra yazarla yüzleşmesi. M, kendisinin sevgisiz ve donuk gösterildiğinden yakınırken, anlatıcı bunun M’nin kendisi değil, yarattığı bir karakter olduğunu savunur. Akademisyenlere göre bu sahne, Cusk’ın kitabı boyunca sürdürdüğü bir savunmayı özetliyor: Sanatçı, yarattığı kurgudan sorumlu tutulamaz. Hukukçular ise bu tavrı, olası bir davaya karşı zekice kurulmuş bir kalkan olarak okuyor.
Cusk ve Portman’ın sessizliğini koruduğu bu süreçte, Life of M şimdiden otokurgunun sınırlarını ve bir yazarın gerçek bir insanı ne kadar ileri götürerek malzeme yapabileceğini yeniden tartışmaya açtı. Tartışma, kitabın önümüzdeki aylarda başka ülkelerde de yayımlanmasıyla büyüyerek sürecek gibi görünüyor.
Rachel Cusk Kitaplarını İncelemek İçin Tıklayın
Rachel Cusk Kimdir? Rachel Cusk Kitapları
Rachel Cusk, 1967’de Kanada’da doğdu, çocukluğunun bir bölümünü Los Angeles’ta geçirdi ve 1974’te ailesiyle birlikte İngiltere’ye yerleşti. Oxford Üniversitesi’nde İngiliz edebiyatı okudu. 1993’te yayımladığı ilk romanıyla Whitbread İlk Roman Ödülü’nü kazanarak edebiyat dünyasına adını duyurdu. 2003’te Granta dergisi tarafından İngiltere’nin en iyi genç romancılarından biri seçildi. Bir Guggenheim bursiyeri olan yazar, halen Paris’te yaşıyor.
Cusk, kariyerinin ilk yıllarında geleneksel roman formunda yazarken, anne olduktan sonra kaleme aldığı düzyazılarla türün sınırlarını zorlamaya başladı. Annelik, evlilik ve ayrılık gibi konuları çıplak bir dürüstlükle ele aldığı anı-deneme üçlemesi, yazarın hem en tartışmalı hem de en özgün eserleri arasında sayılıyor.
Asıl uluslararası ünüyle Çerçeve, Geçiş ve Övgü romanlarından oluşan üçlemesiyle kavuştu. İsimsiz bir anlatıcının başkalarıyla yaptığı konuşmalar üzerinden ilerleyen bu üçleme, otokurgu türünün çağdaş klasikleri arasına girdi. Sonraki romanı Diğer Ev, yabancı yazar dalında Femina Ödülü’nü kazandı; 2024’te yayımlanan Resmigeçit ise Goldsmiths Ödülü’ne değer görüldü.
Rachel Cusk’ın Türkçede yayımlanan kitapları:
- – Bir Ömrün Emeği
- – Son Akşam Yemeği
- – Sonrası – Evlilik ve Ayrılığa Dair
- – Çerçeve
- – Geçiş
- – Övgü
- – Diğer Ev
- – Resmigeçit
Tüm bu kitaplar Yapı Kredi Yayınları (YKY) tarafından yayımlandı. Yazarın gündemdeki son romanı Life of M ise henüz Türkçeye çevrilmedi.
Kaynak: Life of M: Rachel Cusk, Natalie Portman Literary Scandal of the Year, The Hollywood Reporter, Ağustos 2026 — hollywoodreporter.com
Rachel Cusk, Ağustos 2026’da yayımlanan Life of M adlı romanında, filmografisi Natalie Portman’ın kariyerine birebir denk düşen kurgusal bir yıldız olan M’yi anlatıyor. Portman ile Cusk’ın gerçekte yakın olmadığı belirtilse de kitap, otokurgunun sınırlarını yeniden tartışmaya açan bir edebiyat gündemine dönüştü.
Yazının cevap verdiği sorular:
- Life of M kimi anlatıyor?
- Rachel Cusk’ın yeni romanı Natalie Portman ile ilgili mi?
- Otokurgu türü nedir?
- Natalie Portman kitaba tepki gösterdi mi?
- Cusk daha önce de gerçek kişileri konu almış mıydı?